wsiepolskie.pl

Encyklopedia Wsi i Regionów województwo dolnośląskie / powiat polkowicki / gmina Chocianów

Michałów

www.michalow.59-140.wsiepolskie.pl

Kultura i tradycja regionu / Zwyczaje, Obyczaje, Obrzędy

Wyznawcy prawosławia i innych obrządków wschodnich obchodzą Wigilię
Świąt Bożego Narodzenia według kalendarza juliańskiego. Tak wyliczone Boże
Narodzenie przypada 13 dni później niż u katolików korzystających z kalendarza gregoriańskiego. Dla blisko 600-tysięcznej społeczności prawosławnej w Polsce szósty stycznia jest dniem wigilijnym, rozpoczynającym Święta Bożego Narodzenia. W godzinach popołudniowych we wszystkich cerkwiach odprawione zostaną uroczyste wieczernie.
Następnego dnia zaś w godzinach nocnych podczas mszy zwanej jutrznią we wszystkich świątyniach prawosławnych odśpiewana zostanie zwyczajowo kolęda "Chrystus się rodzi. Witajcie". Dla polskich
wyznawców prawosławia i wiernych Cerkwi obrządku bizantyńsko-ukraińskiego,
obchodzących święta według kalendarza juliańskiego, radosne Boże Narodzenie
rozpoczyna się zwykle wieczerzą wigilijną, poprzedzającą wielogodzinne
nabożeństwo zwane całonocnym czuwaniem z liturgią. Dopiero po jego zakończeniu w cerkwiach rozbrzmiewają kolędy.  Najwytrwalsi prawosławni i grekokatolicy w Wigilię powstrzymują się od jedzenia cały dzień,
aż do rozpoczęcia uroczystej wieczerzy. Tę jedyną w swoim rodzaju kolację
spędza się wyłącznie w gronie najbliższych, przed rodzinną ikoną. Wieczerza
zaczyna się zwykle od kutii z pszenicy, maku i miodu. Już od pewnego czasu
upowszechnia się zwyczaj uroczystego dzielenia prosfory, przaśnego, błogosławionego
chleba przyniesionego z cerkwi.  Potem dopiero, po modlitwie życzeniach
przy choince, na stole pojawią się tradycyjne, postne dania: ryba, jucha czyli kompot z suszonych owoców,
kieselycia- żurek z owsa. W przestrzegających starego zwyczaju domach na wigilijnym stole muszą się
znaleźć: chleb – symbol pożywienia, czosnek - symbol zdrowia, sól - uznawana za
znak obfitości oraz miód - wróżący powodzenie. Posiłek wigilijny
rozpoczyna się od modlitwy, dzielenia prosforą (wypiekanym przaśnym chlebem) -
odpowiednikiem opłatków w tradycji katolickiej. Zwyczaj dzielenia się prosforą
w czasie Wigilii pojawił się niezbyt dawno pod wpływem kultury zachodniej. We
wschodniej tradycji tę rolę spełniało niegdyś właśnie socziwo, czyli
kutia. Wieczerza wigilijna składa się tradycyjnie z dwunastu dań. Zwykle po całonocnym
nabożeństwie Bożego Narodzenia i krótkim odpoczynku w pierwszy dzień świąt
domownicy zasiadają do uroczystego i sutego śniadania. Najbliższe świąteczne
dni to czas rodzinnych odwiedzin i kolędników wędrujących z gwiazdą od domu do
domu we wsiach i miasteczkach.



Wielkanoc u prawosławnych podobnie jak katolicy, prawosławni i wierni innych obrządków wschodnich,
m.in. grekokatolicy i staroobrzędowcy, rozpoczęli w niedzielę obchody świąt wielkanocnych. W tym roku Wielkanoc katolików i prawosławnych wypada bowiem w tym samym terminie.Taka sytuacja ma miejsce tylko raz na jakiś czas i wynika z innego sposobu wyliczania daty święta.Było tak w ubiegłym roku, a także m.in. w 2007 i 2004, ale przeważnie
prawosławni świętują później, maksymalnie nawet pięć tygodni po katolikach. Katolicy świętują bowiem Wielkanoc zawsze w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni księżyca. Cerkiew dodaje jeszcze jeden
warunek: Niedziela Wielkanocna musi wypadać także po zakończeniu Paschy
żydowskiej (to także święto ruchome), bo dla prawosławia oba święta są silnie ze sobą związane.Nad
ranem w niedzielę w cerkwiach zakończyły się kilkugodzinne wielkie jutrznie, połączone z paschalnymi procesjami - odpowiednik nabożeństw rezurekcyjnych u katolików. Znajomi sie mnie pytają czemu wy prawosławni maci później święta niż my katolicy. JA im odpowiadam ze zależy to od kalendarza bo prawosławni kierują się kalibrażem juliańskim.
CIEKAWOSTKA :[b]Różnice między kalendarzem juliańskim a gregoriańskim Kalendarz gregoriański uważany jest za dokładniejszy. O ile kalendarz juliański spóźniał się 1 dzień na 128 lat, to w przypadku nowego stylu opóźnienie to wynosi 1 dzień na ok. 3000 lat.[/b]